Đề xuất đầu tư Dự án Đường sắt nhanh và Metro kết nối TP.Hồ Chí Minh – Cái Mép – Bàu Bàng – Cần Thơ: Hình thành trục logistics xanh Nam Bộ

Thứ ba - 11/11/2025 21:17

Thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế năng động bậc nhất cả nước – đang đóng góp hơn 24% GDP quốc gia, song cũng là địa phương phát thải tới 23% lượng khí nhà kính toàn quốc. Quá trình đô thị hóa nhanh, hạ tầng vùng lõi quá tải, ô nhiễm và ngập lụt ngày càng nghiêm trọng đang đặt ra yêu cầu cấp bách về phân bố lại không gian phát triển, xây dựng hệ thống giao thông xanh, thông minh và kết nối liên vùng bền vững.

Trong bối cảnh đó, vừa qua, Tập đoàn Becamex IDC đã trình bày Đề xuất đầu tư Dự án Đường sắt nhanh và Metro kết nối TP.Hồ Chí Minh – Cái Mép – Bàu Bàng – Cần Thơ, với tầm nhìn hình thành trục logistics xanh Nam Bộ, đóng vai trò “xương sống vận tải” của khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam và là tiền đề quan trọng cho tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam trong tương lai.

Dự án nhằm kiến tạo một trục vận tải xanh, an toàn và hiện đại, nối liền trung tâm TP.HCM với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và vùng sản xuất trọng điểm. Khi được triển khai, tuyến đường sắt này sẽ góp phần giảm tải cho hệ thống đường bộ, hạn chế ùn tắc và tai nạn giao thông, tiết kiệm chi phí logistics, đồng thời giảm phát thải tới 1,691 triệu tấn CO₂ mỗi năm – hiện thực hóa cam kết giảm phát thải ròng của Việt Nam.

Hơn một dự án giao thông, đây là một dự án phát triển vùng, thúc đẩy chuyển đổi xanh – chuyển đổi số trong lĩnh vực vận tải và logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh xuất nhập khẩu, tạo chuỗi cung ứng tích hợp, hiện đại, phù hợp với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, RCEP.
Theo quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050, khu vực TP.Hồ Chí Minh có 08 tuyến đường sắt quốc gia với tổng chiều dài khoảng 585 km. Trong đó, tuyến TP.HCM – Cần Thơ, An Bình – Cái Mép, An Bình – Bàu Bàng và Bàu Bàng – Mộc Bài được xác định là các trục kết nối chiến lược.

Dự án được chia làm hai giai đoạn: Giai đoạn 1: tuyến Chơn Thành – Bàu Bàng – An Bình – Cái Mép, dài 153,4 km, tổng mức đầu tư 167.976 tỷ đồng; Giai đoạn 2: tuyến TP.Hồ Chí Minh – Cần Thơ và các tuyến nhánh, dài 296,5 km, tổng vốn 381.714 tỷ đồng.

Tuyến sử dụng khổ ray tiêu chuẩn quốc tế 1.435 mm, đường đôi trên toàn tuyến, điện khí hóa 25 kV, tốc độ thiết kế 160–200 km/h, vận hành bằng công nghệ tiên tiến: tàu khách động lực phân tán (EMU), tàu hàng động lực tập trung, tối ưu cho vận chuyển container và hàng nặng.

Mô hình PPP tích hợp hạ tầng – đô thị – logistics

Dự án được đề xuất triển khai theo mô hình hợp tác công – tư (PPP), kết hợp chặt chẽ giữa đầu tư hạ tầng giao thông với phát triển công nghiệp, đô thị và dịch vụ logistics.

Theo đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, đảm nhận 100% chi phí giải phóng mặt bằng, góp 50% vốn đầu tư xây dựng thiết bị, đồng thời ban hành khung chính sách hỗ trợ để đảm bảo hiệu quả đầu tư. Nhà đầu tư huy động và góp phần vốn còn lại, chịu trách nhiệm tổ chức thi công, quản lý, vận hành và khai thác trong vòng đời 50 năm.

Doanh thu dự án hình thành từ hai nguồn chính: vận tải hành khách và hàng hóa, cùng doanh thu phát triển bất động sản – khu công nghiệp – logistics tại các khu vực dọc tuyến như FTZ Bàu Bàng, FTZ An Bình, FTZ Cái Mép và FTZ Cần Giờ.

Mô hình này không chỉ giúp giải phóng ngân sách nhà nước, mà còn kích hoạt nguồn lực doanh nghiệp, hình thành hành lang kinh tế xanh liên hoàn từ cảng biển đến khu công nghiệp và đô thị.
Đặc biệt, phường Bình Dương được định hướng là khu vực thí điểm phát triển mô hình TOD, gắn kết trực tiếp với tuyến Metro Bàu Bàng – Cái Mép. Đây sẽ là hạt nhân hình thành đô thị dịch vụ – logistics – công nghiệp xanh, nơi giao thoa giữa hạ tầng hiện đại và môi trường sống bền vững, mở ra hướng phát triển mới cho vùng Đông Nam Bộ trong kỷ nguyên kinh tế xanh và số.

Hướng đến tương lai phát triển bền vững

Dự án Đường sắt nhanh và Metro không chỉ là một công trình giao thông trọng điểm, mà còn là tuyên ngôn cho tầm nhìn phát triển xanh của Nam Bộ – nơi kết nối công nghiệp, đô thị và con người trong một hệ sinh thái bền vững.
Khi hoàn thành, trục đường sắt TP.HCM – Cái Mép – Bàu Bàng – Cần Thơ sẽ trở thành biểu tượng cho sự đổi mới mô hình tăng trưởng, góp phần đưa khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam vươn lên thành vùng phát triển năng động, thông minh và xanh nhất cả nước.